زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

ثقبة بن رمیثه





ثقبة بن رمیثه از حاکمان بنی‌رمیثه بود. دوران حکمرانی آن‌ها از متلاطم‌ترین زمان‌ها بود که با رقابت سه قدرت هم جوار مصر، یمن و ایلخانان مغول در ایران برای نفوذ بیشتر در مکه هم زمان گشت.


۱ - حکمرانی مکه



ثقبة بن رمیثه چند سال با برادرش عجلان در حکمرانی مکه شریک بود. سالیانی نیز در غیاب برادرش به طور مستقل به حکمرانی مکه رسید. حکمرانی مشترک وی با عجلان و اختلافات آن دو که آزار حاجیان را در پی داشت، سبب شد تا عجلان به دستور امیر حج مصر، ثقبه را در موسم حج دستگیر و روانه زندان مصر کند. بازگشت دیگر بار وی، ستیز این دو برادر را در پی داشت و موجب شد تا به سال ۷۵۲ق. آن‌ها از سوی سلطان مصر به قاهره فراخوانده شوند. ثقبه نخست زیر بار نرفت؛ اما سپس با عذرخواهی برای دریافت فرمان حکمرانی مکه به مصر رفت. وی در بازگشت با برادرش عجلان درگیر شد؛ ولی با میانجیگری امیر کاروان حج مصر و قاضی عزالدین بن جماعه (م. ۷۶۷ق.) میان آن دو صلح برقرار شد و توافق کردند که مکه را به صورت مشترک اداره کنند. اختلاف آن دو موجب اخراج عجلان به دست ثقبه از مکه و سپس اخراج ثقبه از آن جا شد. از رویدادهای دوران حکمرانی ثقبه، حج گزاری سلطان یمن الملک المؤید به سال ۷۵۳ق. بود.
[۳] سباعی، احمد، تاریخ مکه، ص۲۷۴-۲۷۶.


۲ - زندانی شدن ثقبه



در سال بعد، امیر الحاج مصر از سوی مصریان ماموریت یافت تا ثقبه را دستگیر و به مصر منتقل کند.
[۴] سباعی، احمد، تاریخ مکه، ص۲۷۶.
زندانی شدن ثقبه در قاهره با استقبال و شادی مردم مکه همراه بود؛ زیرا در امارتش قیمت‌ها بالا رفته بود. ثقبه پس از مدتی کوتاه از زندان گریخت و به ستیز با برادر پرداخت. گاهی میان او صلح و گاهی اختلاف حکمفرما بود.به سال ۷۶۰ق. سلطان مصر از آن پس که آن دو را دعوت به مصر کرد و آن‌ها نپذیرفتند، فرمان برکناری شان را نوشت و برادرشان سند بن رمیثه را با مشارکت پسر عمویش محمد بن عطیفه که هر دو این هنگام در مصر بودند، همراه سپاهی به مکه اعزام نمود و آنان را به صورت مشترک به حکمرانی مکه گماشت. عجلان و ثقبه سپس زندانی شدند.
[۷] ابن فهد، عمر بن محمد، اتحاف الوری، ج۲، ص۲۷۶.
[۸] فاسی، محمد، العقد الثمین، ج۵، ص۱۹۴.


۳ - پایان حکمرانی بنی رمیثه



از رویدادهای این دوره، درگیری اشراف با ترکان مصری و پناهنده شدن آن‌ها به مسجدالحرام بود. برخی از اشراف آن‌ها را وادار به تسلیم کردند و ترکان تعهد سپردند تا ضمن بر جای گذاشتن ساز و برگ نظامی، مکه را ترک گویند. در این درگیری، برخی از اشراف هم کشته شدند که از آن جمله مغامس فرزند رمیثه بود.برخی این رخداد را پایان اشغال مکه از سوی ممالیک دانسته‌اند. با رسیدن گزارش این رخداد به مصر، به دستور ملک ناصر صالح، عجلان را که زندانی بود، به برجی در اسکندریه منتقل کردند و تصمیم گرفتند به مکه لشکرکشی کنند. اما با شورش ممالیک بر ملک ناصر و انتقال سلطنت به منصور محمد ابوالمعالی، این تصمیم تحقق نیافت.
[۱۰] سباعی، احمد، تاریخ مکه، ص۲۷۹-۲۸۰.
برخی از فرزندان ثقبه نیز به حکمرانی مکه رسیدند. نسل او به ذوی ثقبه مشهورند.
[۱۱] موسوعة مکة المکرمه، ج۱، ص۱۱۰.


۴ - پانویس


 
۱. عسقلانی، ابن حجر، الدرر الکامنه، ج۲، ص۷۸.    
۲. بردی، یوسف بن تغری، النجوم الزاهره، ج۱۰، ص۲۲۶.    
۳. سباعی، احمد، تاریخ مکه، ص۲۷۴-۲۷۶.
۴. سباعی، احمد، تاریخ مکه، ص۲۷۶.
۵. فاسی، محمد، شفاء الغرام، ج۲، ص۲۴۴-۲۴۵.    
۶. فاسی، محمد، شفاء الغرام، ج۲، ص۲۴۴-۲۴۵.    
۷. ابن فهد، عمر بن محمد، اتحاف الوری، ج۲، ص۲۷۶.
۸. فاسی، محمد، العقد الثمین، ج۵، ص۱۹۴.
۹. فاسی، محمد، شفاء الغرام، ج۲، ص۲۴۸-۲۴۹.    
۱۰. سباعی، احمد، تاریخ مکه، ص۲۷۹-۲۸۰.
۱۱. موسوعة مکة المکرمه، ج۱، ص۱۱۰.


۵ - منبع


حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، برگرفته از مقاله «بنی‌ رمیثه» تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۴/۳۰.    






آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.